Tokenomics là gì?

Tokenomics = token + economics (kinh tế học). Đó là cách một đồng tiền điện tử được thiết kế - có bao nhiêu đồng tồn tại, cách phân phối và yếu tố nào kiểm soát giá trị của nó. Tokenomics tốt giúp dự án phát triển bền vững.

Nguồn cung là yếu tố then chốt

Số lượng coin tồn tại và cách chúng được phát hành rất quan trọng:

• Tổng cung tối đa - Có giới hạn không? Bitcoin có 21 triệu, nhiều token thì vô hạn
• Lạm phát - Các đồng coin mới được tạo ra theo thời gian sẽ làm loãng giá trị
• Cung lưu thông - Có bao nhiêu đồng thực sự đang được giao dịch
• Lịch sử dự án - Các dự án lâu đời thường có sự phân phối ổn định hơn

Cách phân phối Coin

Hãy xem ai là người nắm giữ token:

• Phân bổ cho đội ngũ - Thường là 15-20% cho những người sáng lập
• Phân bổ cho nhà đầu tư - Các quỹ đầu tư mạo hiểm thường mua được giá rẻ từ sớm
• Phân bổ cho cộng đồng - Dành cho người dùng thông qua airdrop hoặc thưởng
• Quỹ dự phòng (Treasury) - Dành cho việc phát triển trong tương lai

Vesting (Mở khóa dần) là gì?

Vesting nghĩa là token bị khóa và chỉ được giải phóng dần theo thời gian. Điều này ngăn việc những người sáng lập xả toàn bộ token cùng lúc. Hãy kiểm tra lịch mở khóa:

• Token của đội ngũ thường bị khóa 1-4 năm, sau đó mở dần
• Token của nhà đầu tư thường mở khóa trong 6-24 tháng
• Cần kiểm tra "lịch mở khóa" trước khi mua vì đợt mở khóa lớn có thể làm sập giá
• Những lần mở khóa quy mô lớn có thể khiến giá token giảm mạnh

Token đó dùng để làm gì?

Tính hữu dụng là thứ tạo nên giá trị ngoài việc đầu cơ:

• Phần thưởng staking - Kiếm thêm bằng cách nắm giữ
• Quản trị - Bỏ phiếu cho các quyết định của dự án
• Giảm phí - Trả phí rẻ hơn khi dùng token đó
• Quyền truy cập - Mở khóa các tính năng hoặc nội dung độc quyền